वाडा भेला कार्यक्रम सम्मपन्न

संजु कुमारी दास, लाहान, फागुन ०१ । माघ ३ गते गोलबजार नगरपालिकाको वडा नम्बर ८ भाइजी टोलको आधारभूत विद्यालय मा बालविवाह तथा लैङ्गिक हिंसा अन्त्यका लागि स्थानीय सरोकारवाला हरुको भूमिका विषयमा वडा भेला सम्पन्न भएको छ । लगभग १३० जनाको उपस्थिति रहेको कार्यक्रममा स्थानीय जनप्रतिनिधि, जातीय माइनजन, शिक्षक, सामाजिक अगुवा, महिला, किशोर किशोरी, अभिभावक, पार्र्टी प्रतिनिधि, स्वास्थ्य स्वयंसेविका आमा समूह, किशोरी समूहका सहभागीहरू थिए । 

मुक्ति नेपालको आयोजनामा संचालित उक्त कार्यक्रममा समाजमा रहेको चलन प्रचलन र त्यसले निम्त्याउने हिंसा रोकथामका लागि गरिने प्रयास विषयमा छलफल गरीएको थियो । सहभागिहरुले समाजमा रहेको समस्या र उनीहरु भोग्दै आएको पिडा बारे आ आफ्नो भनाई राखेका थिए भने अभिभावकहरुले अहिलेको प्रचलन र उनीहरुको बाध्यतालाई प्रस्टरुपमा राखेका थिए । 

हाम्रो समाजमा प्राय १४ देखि १६ वर्षको उमेरमा विवाह गरिदिन्छन् , विवाह गर्ने पनि विभिन्न समस्याहरू हुन्छ, कसैको आर्थिक अवस्था कमजोर हुन्छ भने कोही अरुसँग भागीदेला भन्ने डरले सानै उमेरमा विवाह गरिदिन्छन् र पहिलादेखि नै चल्दै आएको चलन पनि अहिलेसम्म पछ्याएर नै यस्ता विवाह गर्ने गरेको गोलबजार ८ सिडिओ टोलकी १७ वर्षिय वर्षा सदा भन्छिन् । त्यस्तै हामी पढन चाहन्छौं पढ्न जान इच्छुक पनि हुन्छौँ ।

तर हाम्रो पारिवारीक अवस्थाका कारण हामीलाई खेतको काममा र घरको काममा अल्झाइ राख्नुहुन्छ । भान काटने बेला धान काट्दै समय बित्यो । पढ्न पाइन र जाँच पनि दिन पाइन । यस्तै हुन्छ पढ्ने बेला हामीलाई काममा लगाउँछन् र समय बित्दै जान्छन् त्यसपछि हामी अलि ठूलो हुन जान्छौं हाम्रो पढाइ छुट्दै जान्छन् र त्यसपछि भन्छन् अब त ठुली भइस अब के पढ्ने ? अब यसको बिहे गरेर पठाइदिने भन्छन् र गाउँका व्यक्तिहरूले नानाथरिका कुरा काट्न थाल्छन् र पछि बाध्य भएर हाम्रो अभिभावकले पनि र हामी पनि बालविवाह गर्न बाध्य हुन्छौँ । सुलेखा सदा भन्छिन् ।

६० वर्षीय लक्ष्मीनिया मण्डल भन्नुहुन्छ । पहिला १०–१२ वर्षको उमेरमै विवाह हुन्थ्यो । तर त्यतिबेला हाम्रो गउना हुन्थ्यो । जुन विवाहको १०–१२ वर्ष पछाडि हुन्थ्यो जब हामी ठूलो भइहाल््थे तर अहिलेको जमानामा विवाह हुन्छ र सँगै बस्न थाल्छन् त्यही भएर हामीले आफ्ना छोराछोरीको विवाह उमेर पुगाएरै गर्नु राम्रो हुन्छ । शिक्षक लट्टु कुमार पूर्वे भन्नुहुन्छ बाल विवाह हुनुको कारण शिक्षाको अभाव वा पढाई बाट बन्चित रहनु पनि हो । हामी सबै नियमित विद्यालय आउने गर्छाैं । तर बच्चाहरू एउटा पनि नियमित आउँदैन । 

यस वडा भेलामा प्राय सबैजना अभिभावक हुनुहुन्छ तपाईहरु आफ्नो बच्चालाई नियमित स्कुल पठाउनु र हामीमा केही कमजोरी छ भने हामीलाई भन्नुस् हामी सुधार्नेछौं । तपाईहरु छोरालाई पठाउनुहुन्छ तर छोरीलाई पढ्न पठाउन ुहुन्न यस्ता विभेद नगर्नुस । छोराछोरी दुईटैलाई स्कुल पठाउनुस । समाजसेवी राम लखन मण्डल भन्नुहुन्छ म आफ्नो छोरी पोतीको विवाह सानै उमेरमा गर्न खोज्दा १५ जनाले गर्न भन्छ भने दुईजनाले नगर्न भन्छ । त्यस्तो अवस्थामा कसको कुरा मान्ने ? हामीले बिहे गर्न बाध्य हुन्छौँ । बालबच्चाहरूले पनि हाम्रो कुरा बुझिदिँदैन । प्राय धेरैको बच्चा भाग्ने गर्छन् हामीलाई डर हुन्छ । त्यही भएर विवाह गरेर पठाएकै राम्रो भनेर विवाह गरेर पठाइदिन्छौं ।

वडा सदस्य मोतिलालमण्डल भन्नुहुन्छ । कसैको बालविवाह हुन लागेको छ र हामीले रोक्न गयो भने उल्टै हामीलाई नराम्रो भन्न थाल्छ । छोरीबाट काम गराउने गर्छन्, पढाउँदैनन् यदि आर्थिक अवस्थाकै कारण कपी किताब किन्न नभ्याएर पढाइ छुराएको हो भने म प्रतिबद्धता जनाउँछु कि त्यस्ता व्यक्तिहरु म कहाँ वडामा आओस् म उनीहरुलाई यो सबै व्यवस्था मिलाउने छु । तर आफ्नो नानी बाबु दुइटैलाई बराबरी मानी स्कुल पढ्न पठाउनुस ।