असिना–हावाहुरीले मकैबालीमा ठूलो क्षति, राहत र दीर्घकालीन तयारीका लागि सरकारसँग कृषक महासंघको माग

रहमुल काठमाडौं, २३ वैशाख । पछिल्ला केही दिनदेखि देशका विभिन्न क्षेत्रमा परेको वर्षा र हावाहुरीले मकैबालीमा व्यापक क्षति पुर्‍याएपछि राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ, नेपालले सरकारसँग तत्काल राहत र दीर्घकालीन योजना अघि सार्न आग्रह गरेको छ। महासंघले कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय समक्ष प्रेस विज्ञप्तिमार्फत आफ्नो ध्यानाकर्षण गराएको हो। महासंघका अनुसार विशेषगरी दाङ, बर्दिया र बाँके जिल्लामा तीन महिना अघि लगाइएको मकैबालीमा ठूलो क्षति पुगेको छ।

खेतमै मकै ढल्ने र कुहिने अवस्था देखिएको भन्दै उत्पादनमा करिब ५० प्रतिशतसम्म गिरावट आउने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। महासंघका केन्द्रीय अध्यक्ष पञ्चकाजी श्रेष्ठ ले प्राकृतिक विपत्तिका कारण किसानले भोग्नुपरेको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै वास्तविक तथ्यांक संकलन गरी तत्काल क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन सरकारसँग माग गरेका छन्। उनका अनुसार यस प्रकारको क्षतिले केवल किसानको आम्दानीमा मात्र नभई समग्र खाद्य सुरक्षा र स्थानीय खाद्य प्रणालीमै असर पुर्‍याउने खतरा बढाएको छ।

प्रेस विज्ञप्तिमा हरेक वर्ष दोहोरिँदै आएका यस्ता प्राकृतिक विपत्तिबाट कृषिक्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने यथार्थलाई औंल्याइएको छ। महासंघले विपद् जोखिम न्यूनीकरणका लागि पूर्वतयारी, शीघ्र उद्धार तथा राहत वितरणका लागि प्रभावकारी संयन्त्र निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ। खोजमूलक दृष्टिकोणले हेर्दा, नेपालमा मौसमीय अनिश्चितता र जलवायु परिवर्तनका कारण कृषि उत्पादनमा जोखिम बढ्दै गएको तथ्य विभिन्न अध्ययनहरूले देखाउँदै आएका छन्। तर, किसानमैत्री बीमा, पूर्वसूचना प्रणाली, द्रुत क्षति मूल्यांकन तथा राहत वितरणको प्रभावकारी संयन्त्र अझै सुदृढ हुन सकेको छैन।

यस्ता कमजोरीका कारण किसानले प्रत्येक विपत्तिपछि पुनः उभिन कठिनाइ भोग्दै आएका छन्। महासंघले सरकारसँग केवल तत्काल राहत मात्र नभई दीर्घकालीन समाधानका रूपमा मौसमअनुकूल खेती प्रणाली, कृषि बीमा विस्तार, र स्थानीय तहसम्म द्रुत प्रतिक्रिया संयन्त्र स्थापना गर्न आग्रह गरेको छ। समग्रमा, यो घटनाले नेपालको कृषि प्रणाली अझै पनि प्राकृतिक विपत्तिप्रति कति संवेदनशील छ भन्ने देखाएको छ। समयमै प्रभावकारी कदम चाल्न नसके आगामी दिनमा खाद्य संकट गहिरिन सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।