अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको अवसरमा लहान २४ को राय टोलमा सरसफाइ अभियान ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान

ओम प्रकाश यादव, लहान, साउन २७ । अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको अवसर पारेर लहान नगरपालिका–२४ स्थित राय टोलमा स्थानीय युवाहरूको सक्रियतामा सरसफाइ तथा स्वच्छता सचेतना अभियान सञ्चालन गरिएको छ। ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ अन्तर्गत आयोजित कार्यक्रममा युवाहरूले सरसफाइ गर्नुका साथै सुरक्षित शौचालयको प्रयोग, फोहोर व्यवस्थापन तथा वातावरण संरक्षणबारे स्थानीयवासीलाई सचेत गराएका हुन्। घरबाट सुरु हुने सरसफाइको अभ्यासलाई समुदाय हुँदै सार्वजनिक स्थलसम्म विस्तार गर्ने उद्देश्यले आयोजित अभियानमा र्‍याली, सडक नाटक, नृत्य तथा मनोरञ्जनात्मक प्रस्तुति र सार्वजनिक स्थलको सरसफाइ गरिएको थियो। कार्यक्रममा सहभागी युवाहरूले स्वच्छता र सरसफाइलाई दैनिक व्यवहारको हिस्सा बनाउनुपर्ने सन्देश दिएका थिए।

लहान नगरपालिका–२४ का वडा अध्यक्षको नेतृत्व तथा नगरपालिकाको WASH Unit को समन्वयमा सञ्चालन गरिएको अभियानमा स्थानीय बासिन्दा, जनप्रतिनिधि, महिला स्वास्थ्यकर्मी, नगरपालिका पदाधिकारी, सामाजिक संघसंस्थाका प्रतिनिधि तथा विभिन्न सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रमका क्रममा राय टोलका विभिन्न क्षेत्रमा सचेतनामूलक र्‍याली निकालिएको थियो। र्‍यालीमा सहभागीहरूले घर तथा वरपरको वातावरण सफा राख्न, सुरक्षित शौचालयको नियमित प्रयोग गर्न, फोहोर जथाभावी नफाल्न तथा सार्वजनिक स्थलको संरक्षण गर्न स्थानीयवासीलाई आग्रह गरेका थिए।

‘घर सफा राखेर मात्र स्वच्छ समुदाय निर्माण हुँदैन, टोल, सडक र सार्वजनिक स्थल पनि सफा राख्नुपर्छ’ भन्ने सन्देशसहित युवाहरूले स्थानीयवासीलाई सरसफाइमा सक्रिय सहभागिता जनाउन आह्वान गरेका थिए। र्‍यालीपछि सार्वजनिक स्थलमा सरसफाइ कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गरिएको थियो। अभियानमा सहभागी जनप्रतिनिधि, युवा, स्थानीयवासी तथा सरोकारवालाहरू आफैं फोहोर संकलन र व्यवस्थापनमा जुटेका थिए। सरसफाइमा नागरिकको प्रत्यक्ष सहभागिताले स्वच्छता कायम गर्ने जिम्मेवारी स्थानीय सरकारको मात्र नभई प्रत्येक नागरिकको पनि समान दायित्व भएको सन्देश दिएको थियो।

कार्यक्रममा दलित जनकल्याण युवा क्लबका अध्यक्ष विनोद विसुनके तथा लहान नगरपालिका–२४ की वडा सदस्य आशा महतो लगायतको उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा मिथिला युवा बैठार समूहले सडक नाटक, नृत्य तथा मनोरञ्जनात्मक प्रस्तुतिमार्फत स्वच्छता र सरसफाइसम्बन्धी सचेतनामूलक सन्देश प्रस्तुत गरेको थियो। सडक नाटकमार्फत व्यक्तिगत सरसफाइमा बेवास्ता गर्दा, सुरक्षित शौचालय प्रयोग नगर्दा तथा फोहोर जथाभावी फाल्दा स्वास्थ्य र वातावरणमा पर्न सक्ने असरलाई मनोरञ्जनात्मक ढंगले प्रस्तुत गरिएको थियो। नाटक तथा सांस्कृतिक प्रस्तुतिले स्थानीयवासीलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्नुका साथै स्वच्छता र वातावरण संरक्षणसम्बन्धी व्यवहार परिवर्तनका लागि प्रेरित गरेको थियो।

कार्यक्रममा सहभागीहरूले स्वच्छतासम्बन्धी जानकारी हासिल गर्नु मात्र पर्याप्त नभई त्यसलाई दैनिक व्यवहारमा लागू गर्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए। घर, आँगन तथा टोल सफा राख्ने, फोहोरलाई उचित स्थानमा व्यवस्थापन गर्ने, सार्वजनिक स्थलमा फोहोर नफाल्ने तथा वातावरण संरक्षणमा योगदान गर्ने बानी विकास गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ थियो।

अभियानमा सुरक्षित शौचालयको प्रयोगलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको थियो। शौचालय निर्माण गर्नु मात्र पर्याप्त नभई त्यसको नियमित प्रयोग, सरसफाइ तथा उचित व्यवस्थापनमा समेत ध्यान दिनुपर्ने सहभागीहरूले बताएका थिए। सुरक्षित र सफा शौचालयको प्रयोग नागरिकको स्वास्थ्य, सुरक्षा र सम्मानसँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले यसलाई प्रत्येक परिवारको नियमित व्यवहार बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको थियो।

विशेषगरी महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा कमजोर अवस्थाका व्यक्तिका लागि सुरक्षित शौचालयको महत्व बढी हुने भएकाले परिवार र समुदायले यस विषयलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताइएको थियो। शौचालय प्रयोगपछि साबुनपानीले हात धुने, शौचालय नियमित सफा गर्ने तथा फोहोरको उचित व्यवस्थापन गर्ने बानीलाई निरन्तरता दिनुपर्नेमा समेत सचेत गराइएको थियो।

कार्यक्रममा घरबाट निस्कने फोहोरलाई उचित रूपमा व्यवस्थापन गर्ने, फोहोर जथाभावी नफाल्ने तथा सार्वजनिक स्थानमा प्लास्टिकजन्य सामग्रीलगायतका फोहोर फाल्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो। स्थानीयस्तरमा फोहोर व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउन नागरिक र स्थानीय सरकारबीच निरन्तर सहकार्य आवश्यक रहेको सहभागीहरूले बताएका थिए। अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रमले युवाहरूलाई सामाजिक उत्तरदायित्व र समुदायप्रतिको जिम्मेवारीमा जोडिन प्रेरित गरेको आयोजक पक्षले जनाएको छ। युवा पुस्ताले सरसफाइ, वातावरण संरक्षण र सामाजिक सचेतनाका अभियानमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्नेमा समेत कार्यक्रममा जोड दिइएको थियो।

कार्यक्रममा सहभागी स्थानीयवासीले स्वच्छता अभियानलाई एक दिनको कार्यक्रमका रूपमा मात्र सीमित नगरी निरन्तर अभियानका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने बताएका थिए। टोलका प्रत्येक घरपरिवारलाई अभियानमा सहभागी गराउँदै सार्वजनिक स्थलको नियमित सरसफाइ तथा संरक्षणमा ध्यान दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ थियो। लहान नगरपालिकाले नगरका २४ वटै वडामा ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ सञ्चालन गर्दै आएको जनाएको छ। अभियानमार्फत व्यक्तिगत स्वच्छता, सुरक्षित शौचालयको प्रयोग, फोहोर व्यवस्थापन, सार्वजनिक स्थलको सरसफाइ तथा वातावरण संरक्षणबारे नागरिकलाई सचेत गराउने काम भइरहेको नगरपालिकाले जनाएको छ।

नगरपालिकाका अनुसार स्वच्छ, स्वस्थ तथा व्यवस्थित समुदाय निर्माणका लागि स्थानीय सरकारको पहलसँगै नागरिकको सक्रिय सहभागिता आवश्यक छ। सरसफाइलाई अभियान वा कार्यक्रमको समयसम्म मात्र सीमित नगरी दैनिक जीवनको संस्कारका रूपमा विकास गर्न सकेमा यसको दीर्घकालीन प्रभाव देखिने नगरपालिकाको भनाइ छ।

अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसका अवसरमा राय टोलमा गरिएको सरसफाइ तथा स्वच्छता अभियानले युवाहरूको सामाजिक सहभागितासँगै समुदायमा स्वच्छता र वातावरण संरक्षणको सन्देश प्रवाह गरेको छ। घरदेखि टोल हुँदै सार्वजनिक स्थलसम्म स्वच्छता कायम गर्ने संस्कार विकास गर्न सकेमा लहानलाई स्वच्छ, स्वस्थ र व्यवस्थित नगरका रूपमा विकास गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।