सोह्र श्राद्धको आरम्भ

सिरहाटाइम्स, असाेज १३ । हिन्दु सांस्कृतिक समाजमा मृत्यु भएका आफ्ना वंशज, पुर्वज र नातेदारहरुलाई श्रद्धापूर्वक वैदिक विधिनुसार १६ दिनसम्म स्मरण गरिने अवधिलाई सोरह श्राद्ध भनिन्छ । आश्विन कृष्ण पक्षलाई पितृपक्ष वा सामान्य बोली चालीको भाषामा सोह्र श्राद्ध भनिन्छ । एक पक्षमा १५ तिथि हुने भए पनि भाद्र शुक्ल पूर्णिमादेखि आश्विन औँसी(जमरे औंसी)सम्मका १६ तिथिमा श्राद्ध गरिने भएकाले यस समयमा गरिने श्राद्धलाई सोह्र श्राद्ध भनिएको हो । यस सोह्र श्राद्धको अवधीभर कुनैपनि देव कार्य गर्नुहुदैन भन्ने मान्यता रहिआएको पाईन्छ । पितृहरुको उद्दारका लागि घर घर र तिर्थस्थलमा श्राद्ध कर्म गरि पितृहरुको सम्झना गर्ने धार्मिक प्रचलन रहेको छ ।

यस १५ दिन भित्र आफ्ना दिवंगत आफन्तको पुण्यतिथीमा चोखोनितो गरी महालय श्राद्ध गरि तर्पण र पिण्ड दान दिईन्छ । यसरी तर्पण दिनाले पितृले आफ्ना सन्ततिहरुलाई ऋणमुक्त गरिदिने, पितृहरुप्रतिको दायित्व बोध गराउने र चित्त शुद्ध गराउने धार्मिक मान्यता रहँदै आएको छ । । यो वर्षको सोह्रश्राद्ध आश्विन ११ गते प्रारम्भ भई आश्विन २५ गते समाप्त हुन्छ । शास्त्र अनुसार श्राद्धभन्दा एक दिन अगाडि नङ, कपाल आदि काटी तर शरीरमा सुन, तेल र साबुनको संसर्ग नगरी एक छाक ‘एकछाकी’ सात्विक भोजन गरी चोखोनीतो रूपमा बस्नु पर्छ । श्राद्धका दिन र सोह्रश्राद्धको पूरा अवधिभर घरमा माछा मासु, मदिरा वा कुनै मादक पदार्थको सेवन गर्नु हुँदैन ।

दिउँसो सुत्नु वा निदाउनु हुँदैन र राति पनि भुईँमा एकसरो ओछ्यान लगाएर शयन गर्ने परम्परा रहेको छ । यतिखेर इनार वा कुवा निर्माण, देव प्रतिष्ठा वा कुनै प्रयोजनका लागि व्रत, उत्सव, गर्नु हुँदैन । श्राद्ध पक्षमा घरमा रङ्ग लगाउन, नयाँ कपडा किन्न, घर सर्ने, विवाह गर्ने र विवाहको कुरा झिक्न समेत बर्जित छ । भूमि पूजन, इनार पूजा, संन्यास ग्रहण, व्यापारको श्रीगणेश आदि गर्नु हुँदैन । श्रोत सामाजिक सञ्जालवाट साभार