उपेन्द्र यादव सप्तरी–३ मा : मधेश जनविद्रोह नायकको दमदार प्रवेश

सप्तरी । सप्तरी निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ यतिबेला राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्रबिन्दु बनेको छ। मधेश जनविद्रोहका अगुवा तथा जनता समाजवादी पार्टी नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवको उम्मेदवारीले यो क्षेत्र केवल स्थानीय प्रतिस्पर्धामा सीमित नरही राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनको मैदानमा रूपान्तरण भएको छ।

संघीयता, पहिचान र अधिकारको एजेन्डासँग जोडिएको उनको राजनीतिक छविले सप्तरी–३ लाई प्रतीकात्मक र रणनीतिक दुवै दृष्टिले महत्त्वपूर्ण बनाएको छ। जनविद्रोहको विरासत र भावनात्मक तरंग मधेश जनविद्रोह केवल आन्दोलन थिएन, त्यो अधिकार र आत्मसम्मानको घोषणापत्र थियो। सो आन्दोलनको नेतृत्वकर्तामध्ये प्रमुख अनुहारका रूपमा स्थापित यादवको उम्मेदवारीले जनविद्रोहको ऐतिहासिक स्मृतिलाई पुनः जागृत गरेको छ।

स्थानीय तहदेखि प्रदेश र संघसम्म मधेशकेन्द्रित राजनीतिक बहस पुनः तीव्र बनेको छ। चुनावी सभाहरूमा संघीयताको रक्षा, समानुपातिक समावेशिता, नागरिकता समस्या समाधान, कृषि–सिंचाइ, रोजगारी र पूर्वाधार विकासजस्ता मुद्दा केन्द्रीय एजेन्डाका रूपमा प्रस्तुत भइरहेका छन्। उपेन्द्र यादव राष्ट्रिय स्तरका अनुभवी नेता हुन्, उपप्रधानमन्त्रीदेखि विभिन्न मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेको अनुभव, संविधान निर्माण प्रक्रियामा सक्रिय भूमिका र मधेशको मुद्दालाई राष्ट्रिय बहसमा स्थापित गर्ने क्षमता उनका प्रमुख राजनीतिक पूँजी हुन्।

यसपटकको प्रतिस्पर्धामा स्थानीय दलहरूबीच गठबन्धन, शक्ति–सन्तुलन र जातीय–समुदायगत समीकरण पनि निर्णायक कारक बन्ने देखिन्छ। तर यादवको उम्मेदवारीले चुनावलाई “स्थानीय विकास बनाम पहिचान राजनीति” को द्वन्द्वभन्दा माथि उठाएर “संघीयताको भविष्य” सँग जोडिदिएको छ। सप्तरी–३ मा मुख्य बहस दुई धारमा देखिन्छ, विकास र पूर्वाधार अन्तर्गत सडक, सिंचाइ, स्वास्थ्य संस्था, शिक्षा र रोजगारी रहेको छ भने संघीयताको प्रभावकारी कार्यान्वयन, प्रहरी समायोजन, प्रदेश अधिकार विस्तार, सामाजिक न्याय हो। यादवको चुनावी भाषणमा 'मधेश बलियो भए संघीयता बलियो हुन्छ' भन्ने सन्देश दोहोरिन्छ।

यसले स्थानीय मतदातालाई केवल सांसद चयन नभई राजनीतिक दिशा चयनको सन्दर्भमा सोच्न प्रेरित गरिरहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। सप्तरी–३ को नतिजाले केवल एक सिटको प्रतिनिधित्व निर्धारण गर्ने छैन, यसले मधेश प्रदेशको राजनीतिक ध्रुवीकरण, राष्ट्रिय गठबन्धनको गणित र संघीय संरचनाको बहसमा नयाँ सन्देश दिनेछ। यदि यादव विजयी भए भने यसलाई मधेश एजेन्डाको पुनः सशक्तीकरणका रूपमा हेरिनेछ; पराजय भए संघीय राजनीतिमा नयाँ पुनर्संरचनाको संकेत मानिनेछ।

सप्तरी–३ को चुनाव अब साधारण प्रतिस्पर्धा होइन—यो मधेशको ऐतिहासिक आन्दोलनको निरन्तरता, संघीयताको स्थायित्व र राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनको परीक्षण हो। उपेन्द्र यादवको प्रवेशले यो क्षेत्रलाई राष्ट्रिय ध्यानको केन्द्रमा ल्याएको छ। अब निर्णय मतदाताको हातमा छ, स्थानीय विकासको प्रतिज्ञा वा ऐतिहासिक एजेन्डाको निरन्तरता।