घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ : लहान–६ मा सरसफाइको सन्देशसँगै समुदायमा जाग्यो सामूहिक जिम्मेवारी

लहान असार ०२ । शनिबार बिहान लहान नगरपालिका–६ स्थित राधाकृष्ण मन्दिर परिसरमा सामान्य दिनभन्दा फरक चहलपहल देखिन्थ्यो। कसैको हातमा झाडु थियो, कसैले जनचेतनामूलक प्लेकार्ड बोकेका थिए भने केही सहभागी स्थानीयसँग सरसफाइ र सुरक्षित शौचालयको महत्वबारे संवाद गरिरहेका थिए। सबैको साझा उद्देश्य थियो—स्वच्छ, स्वस्थ र खुला दिसामुक्त समुदाय निर्माणमा नागरिक सहभागिता अभिवृद्धि गर्नु।

लहान नगरपालिकाले सञ्चालन गर्दै आएको ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ अन्तर्गत प्रत्येक शनिबार आयोजना हुने सरसफाइ तथा सुरक्षित शौचालय प्रयोगसम्बन्धी जनचेतनामूलक कार्यक्रम यसपटक वडा नं. ६ मा सम्पन्न भएको हो। राधाकृष्ण मन्दिर परिसरबाट सुरु भएको अभियानले वडा नं. ६ का विभिन्न टोल–बस्तीको परिक्रमा गर्दै घर–आँगनसम्म स्वच्छताको सन्देश पुर्‍याएको थियो।

लहान नगरपालिकाको WASH Unit को समन्वय तथा टोलस्तरीय सरसफाइ एवं स्वच्छता व्यवस्थापन समितिको सहकार्यमा आयोजित कार्यक्रममा स्थानीयवासी, महिला स्वयंसेविका, जनप्रतिनिधि, सञ्चारकर्मी, युवा, समाजसेवी तथा विभिन्न सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो। सहभागीहरूले सरसफाइलाई केवल अभियानका रूपमा नभई आफ्नै समुदायलाई सफा, स्वस्थ र व्यवस्थित बनाउने साझा जिम्मेवारीका रूपमा लिएका थिए।

अभियानका क्रममा सहभागीहरूले “सरसफाइ तथा शौचालय निर्माण अभियान सफल पारौँ”, “शौचालय हाम्रो शान, स्वच्छता हाम्रो पहिचान” तथा “स्वच्छ वातावरण, स्वस्थ जीवन” जस्ता नारासहित सरसफाइ गरेका थिए। उनीहरूले सुरक्षित शौचालयको नियमित प्रयोग, व्यक्तिगत सरसफाइ, फोहोरको उचित व्यवस्थापन तथा वातावरण संरक्षणबारे स्थानीयसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्दै जनचेतना फैलाएका थिए।

यस क्रममा वडा नं. ६ का सडक, गल्ली, सार्वजनिक स्थल तथा धार्मिक परिसरमा सामूहिक सरसफाइ गरिएको थियो। सडक किनारमा थुप्रिएका फोहोर संकलन गरिनुका साथै सार्वजनिक स्थलहरू सफा पारिए। स्थानीयलाई आफ्नै घर–आँगनदेखि सार्वजनिक स्थलसम्मको वातावरण स्वच्छ राख्न प्रेरित गरिएको थियो। स्थानीय बासिन्दाको स्वतःस्फूर्त सहभागिताले अभियानलाई थप प्रभावकारी बनाएको देखिएको थियो।

सहभागीहरूले सरसफाइलाई कुनै एक दिनको औपचारिक कार्यक्रममा सीमित नराखी दैनिक जीवनको अभिन्न बानी बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए। उनीहरूका अनुसार सफा घर, सफा टोल, सुरक्षित शौचालयको नियमित प्रयोग तथा प्रभावकारी फोहोर व्यवस्थापनले मात्र स्वस्थ र सभ्य समुदाय निर्माण गर्न सकिन्छ। सरसफाइ व्यक्तिगत बानी मात्र नभई परिवार, समाज र भावी पुस्ताप्रतिको उत्तरदायित्वसमेत भएको उनीहरूको धारणा थियो।

लहान नगरपालिका–६ का वडा अध्यक्ष रमेश गौतमले समुदायको सक्रिय सहभागिताले यस्ता अभियान थप प्रभावकारी बन्दै गएको बताउनुभयो। उहाँले सरसफाइ विकास, जनस्वास्थ्य र वातावरण संरक्षणसँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय भएको उल्लेख गर्दै सुरक्षित शौचालयको नियमित प्रयोग, प्रभावकारी फोहोर व्यवस्थापन तथा स्वच्छ वातावरण निर्माणमा प्रत्येक नागरिकको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो।

उहाँले वडा नं. ६ लाई स्वच्छ, व्यवस्थित र वातावरणमैत्री बनाउने लक्ष्यका साथ यस्ता जनसहभागितामूलक अभियान आगामी दिनमा पनि निरन्तर सञ्चालन गरिने जानकारी दिनुभयो। स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिताबिना दिगो परिवर्तन सम्भव नहुने भएकाले सबै पक्षबीचको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउन आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ थियो।

स्वच्छता केवल झाडु चलाउने कार्य मात्र होइन, यो स्वास्थ्य, अनुशासन, सभ्यता र सामाजिक उत्तरदायित्वसँग जोडिएको जीवनशैली हो। लहान नगरपालिका–६ मा सम्पन्न शनिबारको अभियानले यही सन्देश समुदायसम्म प्रभावकारी रूपमा पुर्‍याएको देखिन्छ। नागरिक स्वयं आफ्नो टोल र समुदायको सरसफाइमा अग्रसर हुँदा स्वच्छ वातावरण केवल लक्ष्यमा सीमित रहँदैन, व्यवहारमै अनुभूत हुने वास्तविकतामा रूपान्तरण हुन्छ। यही विश्वासका साथ लहान नगरपालिकाले ‘घर–घरको शान, स्वच्छता अभियान’ मार्फत स्वच्छ, स्वस्थ र खुला दिसामुक्त लहान निर्माणको अभियानलाई निरन्तरता दिइरहेको छ।